Słownik IT od A do Z
Encyklopedia pojęć komputerowych, sieciowych i z zakresu cyberbezpieczeństwa. Wybierz literę lub wyszukaj termin, aby poznać prostą i rzetelną definicję.
Brak pojęć pasujących do zapytania. Spróbuj innego terminu.
# 0–9
A Litera A
-
Adres IP
SieciUnikalny numer identyfikujący urządzenie w sieci.
-
Adres MAC
SieciSprzętowy, niepowtarzalny adres karty sieciowej.
-
Adware
BezpieczeństwoOprogramowanie natrętnie wyświetlające reklamy i zbierające dane.
-
Agile
ProgramowanieZwinne, iteracyjne podejście do tworzenia oprogramowania.
-
Algorytm
ProgramowanieSkończony ciąg kroków rozwiązujący zadany problem.
-
Algorytm heurystyczny
AIMetoda szukająca dobrego rozwiązania uproszczoną drogą.
-
Antywirus
BezpieczeństwoProgram wykrywający i usuwający złośliwe oprogramowanie.
-
API
ProgramowanieInterfejs pozwalający programom komunikować się ze sobą.
-
API REST
ProgramowanieStyl tworzenia API opartego na zasobach i protokole HTTP.
-
AR (Rozszerzona Rzeczywistość)
Chmura/WebNakładanie cyfrowych elementów na obraz realnego świata.
-
Architektura ARM
SprzętEnergooszczędna architektura procesorów mobilnych.
-
Architektura Klient-Serwer
Chmura/WebModel, w którym klient wysyła żądanie, a serwer odpowiada.
-
Architektura monolityczna
ProgramowanieAplikacja zbudowana jako jedna spójna całość.
-
Architektura Transformer
AIModel AI oparty na mechanizmie uwagi (attention).
-
Architektura x86
SprzętKlasyczna architektura procesorów komputerów PC.
-
Atak Brute Force
BezpieczeństwoŁamanie hasła przez sprawdzanie wszystkich kombinacji.
-
Atak DDoS
BezpieczeństwoPrzeciążenie serwera lawiną sztucznego ruchu sieciowego.
B Litera B
-
Backend
ProgramowanieCzęść aplikacji działająca po stronie serwera.
-
Backup (Kopia zapasowa)
DaneZapasowa kopia danych na wypadek awarii lub utraty.
-
Baza danych
DaneUporządkowany zbiór danych gotowy do przeszukiwania.
-
Big Data
DaneOgromne zbiory danych trudne do przetworzenia klasycznymi metodami.
-
Biometria
BezpieczeństwoUwierzytelnianie cechami fizycznymi, np. odciskiem palca.
-
BIOS
SprzętProgram startowy konfigurujący sprzęt przed uruchomieniem systemu.
-
Bit i bajt
SprzętPodstawowe jednostki informacji cyfrowej.
-
Blockchain
Chmura/WebRozproszony, niezmienialny rejestr transakcji.
-
Bluetooth
SprzętBezprzewodowa technologia łączenia urządzeń na krótki dystans.
-
Bootloader
OprogramowanieProgram uruchamiający system operacyjny komputera.
-
Botnet
BezpieczeństwoSieć przejętych komputerów sterowanych zdalnie przez atakującego.
-
Bottleneck (Wąskie gardło)
SprzętNajsłabszy element ograniczający wydajność całego zestawu.
-
Brama domyślna (Gateway)
SieciPunkt wyjścia z sieci lokalnej do innych sieci.
-
Business Intelligence (BI)
DaneAnaliza danych wspierająca decyzje biznesowe.
C Litera C
-
Cache (Pamięć podręczna)
SprzętBardzo szybka pamięć przyspieszająca dostęp do częstych danych.
-
Cache przeglądarki
Chmura/WebLokalne kopie stron przyspieszające ich ponowne ładowanie.
-
Certyfikat bezpieczeństwa
BezpieczeństwoPotwierdza tożsamość strony i umożliwia szyfrowanie połączenia.
-
Chatbot
AIProgram prowadzący automatyczną rozmowę z użytkownikiem.
-
Chipset
SprzętUkład zarządzający komunikacją między procesorem a płytą główną.
-
Chmura obliczeniowa (Cloud Computing)
Chmura/WebDostęp do mocy obliczeniowej i danych przez internet.
-
CI/CD
ProgramowanieAutomatyzacja integracji i wdrażania kodu (Continuous Integration/Deployment).
-
CLI (Wiersz poleceń)
OprogramowanieObsługa komputera za pomocą tekstowych poleceń.
-
Computer Vision (Widzenie komputerowe)
AIAnaliza i rozumienie obrazu przez komputer.
-
Cookies (Ciasteczka)
Chmura/WebMałe pliki zapamiętujące informacje o wizycie na stronie.
-
CPU (Procesor)
Sprzęt„Mózg” komputera wykonujący wszystkie obliczenia.
-
CSRF (Cross-Site Request Forgery)
BezpieczeństwoWymuszenie niechcianej akcji w imieniu zalogowanego użytkownika.
-
CSV
DaneProsty format danych tabelarycznych oddzielonych przecinkami.
D Litera D
-
Data Lake
DaneMagazyn surowych danych przechowywanych w dowolnym formacie.
-
Data Mining (Eksploracja danych)
DaneOdkrywanie ukrytych wzorców w dużych zbiorach danych.
-
Dataset (Zbiór danych)
AIUporządkowany zestaw danych do trenowania modeli AI.
-
DDoS
BezpieczeństwoAtak przeciążający serwer lawiną sztucznego ruchu.
-
Debugowanie
ProgramowanieWyszukiwanie i usuwanie błędów w programie.
-
Deep Learning (Głębokie uczenie)
AIUczenie maszynowe oparte na głębokich sieciach neuronowych.
-
DevOps
ProgramowaniePołączenie tworzenia i utrzymania oprogramowania w jeden proces.
-
DHCP
SieciAutomatycznie przydziela urządzeniom adresy IP w sieci.
-
DisplayPort
SprzętCyfrowy interfejs wideo o wysokiej przepustowości.
-
DNS
SieciSystem zamieniający nazwy domen na adresy IP.
-
DOM (Document Object Model)
Chmura/WebDrzewiasta reprezentacja struktury strony WWW.
-
Domena internetowa
Chmura/WebCzytelny adres strony zamiast numeru IP.
-
Dziedziczenie
ProgramowaniePrzejmowanie cech jednej klasy przez inną w programowaniu obiektowym.
E Litera E
F Litera F
-
Firewall (Zapora sieciowa)
SieciKontroluje ruch sieciowy wchodzący i wychodzący.
-
Firmware
OprogramowanieOprogramowanie wbudowane na stałe w urządzenie.
-
Framework
ProgramowanieSzkielet ułatwiający i przyspieszający budowę aplikacji.
-
Freeware
OprogramowanieOprogramowanie darmowe, lecz z zamkniętym kodem źródłowym.
-
Frontend
ProgramowanieCzęść aplikacji widoczna i działająca w przeglądarce.
-
FTP
SieciProtokół przesyłania plików między komputerami w sieci.
-
Full-stack
ProgramowaniePraca obejmująca zarówno frontend, jak i backend.
-
Funkcja
ProgramowanieWyodrębniony, nazwany fragment kodu wykonujący zadanie.
G Litera G
-
Git
ProgramowanieRozproszony system kontroli wersji kodu źródłowego.
-
GPU (Karta graficzna)
SprzętProcesor wyspecjalizowany w obliczeniach graficznych.
-
GraphQL
ProgramowanieJęzyk zapytań dający klientowi kontrolę nad pobieranymi danymi.
-
GUI (Interfejs graficzny)
OprogramowanieGraficzny interfejs użytkownika oparty na oknach i ikonach.
H Litera H
-
Hashowanie (Funkcja skrótu)
BezpieczeństwoZamiana danych na nieodwracalny ciąg znaków o stałej długości.
-
HDD (Dysk twardy)
SprzętTradycyjny dysk talerzowy o dużej pojemności.
-
HDMI
SprzętCyfrowy interfejs przesyłający jednocześnie obraz i dźwięk.
-
Hosting
Chmura/WebUsługa przechowywania stron i aplikacji na serwerze.
-
HTTP
SieciProtokół przesyłania stron WWW między serwerem a przeglądarką.
-
HTTPS
SieciSzyfrowana, bezpieczna wersja protokołu HTTP.
-
Hub (Koncentrator)
SieciProste urządzenie powielające sygnał do wszystkich portów.
-
Hurtownia danych (Data Warehouse)
DaneCentralne repozytorium danych przygotowane do analiz.
I Litera I
-
IaaS
Chmura/WebInfrastruktura serwerowa wynajmowana w chmurze (Infrastructure as a Service).
-
Indeksowanie
DaneStruktura przyspieszająca wyszukiwanie rekordów w bazie danych.
-
IoT (Internet of Things)
Chmura/WebSieć połączonych urządzeń codziennego użytku.
-
IPv4 / IPv6
SieciDwa standardy adresowania urządzeń w internecie.
J Litera J
K Litera K
-
Kanban
ProgramowanieWizualne zarządzanie zadaniami na tablicy z kolumnami.
-
Karta dźwiękowa
SprzętUkład przetwarzający sygnał audio w komputerze.
-
Karta sieciowa (NIC)
SprzętKomponent umożliwiający podłączenie komputera do sieci.
-
Kernel (Jądro systemu)
OprogramowanieRdzeń systemu zarządzający sprzętem i procesami.
-
Keylogger
BezpieczeństwoZłośliwy program rejestrujący naciśnięcia klawiszy, by wykraść hasła.
-
Klasa
ProgramowanieSzablon definiujący właściwości i zachowania obiektów.
-
Klucz główny (Primary Key)
DanePole jednoznacznie identyfikujące rekord w tabeli.
-
Klucz obcy (Foreign Key)
DanePole łączące rekordy z inną tabelą bazy danych.
-
Klucz prywatny
BezpieczeństwoTajny klucz służący do odszyfrowania lub podpisu danych.
-
Klucz publiczny
BezpieczeństwoJawny klucz służący do szyfrowania danych dla odbiorcy.
-
Kod źródłowy
ProgramowanieZapis programu w języku zrozumiałym dla człowieka.
-
Kodowanie znaków (UTF-8)
ProgramowanieStandard zapisu znaków, w tym polskich liter.
-
Kompilator
ProgramowanieTłumaczy kod źródłowy na język zrozumiały dla maszyny.
-
Kontener (Docker)
OprogramowanieLekkie, izolowane środowisko uruchomieniowe dla aplikacji.
L Litera L
-
LAN
SieciLokalna sieć łącząca urządzenia w jednym budynku.
-
Latency (Opóźnienie)
SieciCzas potrzebny na przesłanie danych do celu i z powrotem.
-
Linux
OprogramowanieOtwarty system operacyjny popularny na serwerach.
-
LLM (Duży model językowy)
AIModel AI trenowany na ogromnych zbiorach tekstu.
-
Load Balancer
SieciRozdziela ruch sieciowy równomiernie między wiele serwerów.
-
Logi systemowe
OprogramowanieZapisy zdarzeń i działań systemu, przydatne w diagnostyce.
M Litera M
-
Machine Learning (Uczenie maszynowe)
AIUczenie programów na podstawie danych, bez sztywnych reguł.
-
Malware
BezpieczeństwoOgólna nazwa wszelkiego złośliwego oprogramowania.
-
Maska podsieci (Subnet Mask)
SieciOkreśla, która część adresu IP to sieć, a która host.
-
Maszyna wirtualna (VM)
OprogramowanieEmulowany komputer działający w obrębie innego systemu.
-
MFA (Uwierzytelnianie wieloskładnikowe)
BezpieczeństwoLogowanie wymagające kilku niezależnych dowodów tożsamości.
-
Mikroserwisy
ProgramowanieAplikacja zbudowana z małych, niezależnych usług.
N Litera N
O Litera O
-
Obiekt
ProgramowanieKonkretny egzemplarz utworzony na podstawie klasy.
-
OCR (Rozpoznawanie znaków)
AIZamiana obrazu tekstu na tekst edytowalny.
-
Open Source
OprogramowanieOprogramowanie z otwartym, publicznie dostępnym kodem.
-
ORM (Object-Relational Mapping)
ProgramowanieMapowanie obiektów kodu na tabele bazy danych.
-
Overclocking
SprzętPodkręcanie podzespołów ponad fabryczne taktowanie.
-
Overfitting (Przeuczenie)
AIModel AI zbyt dopasowany do danych treningowych.
P Litera P
-
PaaS
Chmura/WebPlatforma do tworzenia aplikacji udostępniana w chmurze.
-
Pamięć RAM
PolecaneUlotna pamięć operacyjna przechowująca dane używanych programów.
-
Pasta termoprzewodząca
SprzętPoprawia przewodzenie ciepła między układem a radiatorem.
-
Patch (Łatka)
OprogramowaniePoprawka naprawiająca błąd lub lukę bezpieczeństwa.
-
PCIe (PCI Express)
SprzętSzybka magistrala do podłączania kart rozszerzeń.
-
Pentesty (Testy penetracyjne)
BezpieczeństwoKontrolowane ataki sprawdzające bezpieczeństwo systemu.
-
Pętla
ProgramowanieKonstrukcja powtarzająca fragment kodu wielokrotnie.
-
Phishing
BezpieczeństwoWyłudzanie danych przez podszywanie się pod zaufaną instytucję.
-
Ping
SieciTest i pomiar czasu odpowiedzi między urządzeniami w sieci.
-
Płyta główna (Motherboard)
SprzętPodzespół łączący wszystkie elementy komputera.
-
Podatność Zero-day
BezpieczeństwoNieznana wcześniej luka bez dostępnej jeszcze łatki.
-
Polimorfizm
ProgramowanieJeden interfejs, wiele różnych implementacji.
-
Prompt
AIPolecenie lub zapytanie kierowane do modelu AI.
-
Protokół TCP/IP
SieciZestaw protokołów stanowiący fundament internetu.
-
Przepustowość (Bandwidth)
SieciMaksymalna ilość danych przesyłana w jednostce czasu.
-
PWA (Progressive Web App)
Chmura/WebStrona internetowa działająca jak natywna aplikacja.
R Litera R
-
Radiator
SprzętElement odprowadzający ciepło z podzespołów komputera.
-
Ransomware
BezpieczeństwoSzyfruje pliki i żąda okupu za ich odblokowanie.
-
Redundancja
DanePowielenie elementów zwiększające niezawodność systemu.
-
Refaktoryzacja
ProgramowaniePorządkowanie kodu bez zmiany jego działania.
-
Relacyjna baza danych
DaneDane uporządkowane w powiązane ze sobą tabele.
-
Repozytorium
ProgramowanieMiejsce przechowywania kodu i pełnej historii jego zmian.
-
RFID
SprzętIdentyfikacja obiektów za pomocą fal radiowych.
-
RODO
BezpieczeństwoUnijne rozporządzenie regulujące ochronę danych osobowych (ang. GDPR).
-
ROM
SprzętPamięć tylko do odczytu przechowująca stałe dane.
-
Router
SieciUrządzenie kierujące ruchem między różnymi sieciami.
-
RPA (Robotic Process Automation)
AIAutomatyzacja powtarzalnych zadań przez programowe boty.
-
RWD (Responsive Web Design)
Chmura/WebProjektowanie stron dopasowujących się do każdego ekranu.
S Litera S
-
SaaS
Chmura/WebOprogramowanie udostępniane jako usługa w chmurze.
-
Scrum
ProgramowanieRamowa metoda pracy zwinnej oparta na sprintach.
-
SEM
Chmura/WebPłatny marketing w wyszukiwarkach — promowanie strony przez reklamy w wynikach wyszukiwania.
-
SEO
Chmura/WebOptymalizacja stron pod kątem wyszukiwarek internetowych.
-
Serverless
Chmura/WebUruchamianie kodu w chmurze bez zarządzania serwerami.
-
Serwer
SieciKomputer udostępniający usługi i dane innym urządzeniom.
-
Serwer Proxy
SieciPośrednik między użytkownikiem a internetem.
-
Serwer WWW (Apache, Nginx)
Chmura/WebOprogramowanie udostępniające strony internetowe.
-
Shareware
OprogramowanieProgram darmowy czasowo lub z ograniczonymi funkcjami.
-
Sieć neuronowa
AIModel obliczeniowy inspirowany działaniem ludzkiego mózgu.
-
Smart Contract
Chmura/WebSamowykonujący się kod działający w sieci blockchain.
-
SoC (System on a Chip)
SprzętCały system komputerowy zamknięty w jednym układzie.
-
Sól (Salt)
BezpieczeństwoLosowy dodatek wzmacniający bezpieczeństwo skrótu hasła.
-
SPA (Single Page Application)
Chmura/WebAplikacja webowa działająca w obrębie jednej strony.
-
Sprint
ProgramowanieKrótki, ustalony cykl pracy w metodyce Scrum.
-
Spyware
BezpieczeństwoOprogramowanie szpiegujące działania użytkownika.
-
SQL
DaneJęzyk zapytań do relacyjnych baz danych.
-
SQL Injection
BezpieczeństwoAtak wstrzykujący złośliwe zapytania do bazy danych.
-
SSD (Dysk półprzewodnikowy)
SprzętSzybki nośnik danych bez ruchomych części.
-
SSH
SieciBezpieczny, szyfrowany zdalny dostęp do serwera.
-
SSL / TLS
BezpieczeństwoProtokoły szyfrujące połączenie ze stroną internetową.
-
Sterownik (Driver)
OprogramowanieProgram pozwalający systemowi obsługiwać dane urządzenie.
-
Switch (Przełącznik)
SieciŁączy urządzenia w sieci lokalnej i kieruje ramki danych.
-
System binarny
ProgramowanieDwójkowy system liczbowy używany przez komputery.
-
System kontroli wersji
ProgramowanieNarzędzie śledzące i porządkujące zmiany w kodzie.
-
System operacyjny (OS)
OprogramowanieOprogramowanie zarządzające całym komputerem.
-
Szyfrowanie asymetryczne
BezpieczeństwoSzyfrowanie parą kluczy: publicznym i prywatnym.
-
Szyfrowanie symetryczne
BezpieczeństwoTen sam klucz szyfruje i odszyfrowuje dane.
-
Światłowód
SieciKabel przesyłający dane za pomocą impulsów światła.
T Litera T
-
Tablica (Array)
ProgramowanieUporządkowany zbiór elementów dostępnych pod jedną nazwą.
-
Thunderbolt
SprzętBardzo szybki interfejs łączący dane, wideo i zasilanie.
-
Tokenizacja
BezpieczeństwoZastąpienie danych wrażliwych bezpiecznym tokenem.
-
Transakcja (ACID)
DaneNiepodzielna operacja gwarantująca spójność danych.
-
Trojan
BezpieczeństwoSzkodnik podszywający się pod legalny, użyteczny program.
U Litera U
-
Uczenie nadzorowane
AITrening modelu AI na danych z gotowymi oznaczeniami.
-
UDP
SieciSzybki protokół przesyłu danych bez potwierdzeń odbioru.
-
UEFI
SprzętNowoczesny następca BIOS-u z graficznym interfejsem.
-
UI (User Interface)
Chmura/WebWarstwa wizualna, z którą bezpośrednio styka się użytkownik.
-
Underfitting (Niedouczenie)
AIModel AI zbyt prosty, by uchwycić wzorce w danych.
-
Update (Aktualizacja)
OprogramowanieNowsza wersja oprogramowania z poprawkami i funkcjami.
-
Uptime
Chmura/WebCzas nieprzerwanej, bezawaryjnej dostępności usługi.
-
USB
SprzętUniwersalny standard podłączania urządzeń i przesyłu danych.
-
UX (User Experience)
Chmura/WebCałość wrażeń użytkownika z korzystania z produktu.
V Litera V
W Litera W
-
WAN
SieciSieć rozległa łącząca odległe geograficznie lokalizacje.
-
Web3
Chmura/WebZdecentralizowana wizja internetu oparta na blockchain.
-
Webhook
ProgramowanieAutomatyczne powiadomienie wysyłane przy wystąpieniu zdarzenia.
-
Wentylator (Cooler)
SprzętChłodzi podzespoły, wymuszając przepływ powietrza.
-
Wirtualizacja
OprogramowanieUruchamianie wielu wirtualnych systemów na jednej maszynie.
-
Wirus komputerowy
BezpieczeństwoZłośliwy kod rozprzestrzeniający się między plikami.
-
WLAN
SieciBezprzewodowa sieć lokalna, czyli Wi-Fi.
-
Wyrażenie regularne (Regex)
ProgramowanieWzorzec do wyszukiwania i dopasowywania tekstu.
-
Wzorzec projektowy (Design Pattern)
ProgramowanieSprawdzony schemat rozwiązania częstego problemu w kodzie.